Atıf Nasıl Yapılır? Örneklerle Kaynak Gösterme

Atıf, başkasına ait bir bilgi, fikir ya da cümleyi kullandığınız yerde kaynağını kısaca belirtmek ve metnin sonunda o kaynağın tam künyesini vermektir. En yaygın kullanılan APA stilinde metin içi atıf (Yılmaz, 2021, s. 45) biçiminde yazılır. Kaynakçada ise Yılmaz, A. (2021). Eğitim psikolojisine giriş. Örnek Yayınları. şeklinde yer alır.
Hangi stili kullanacağınızı genellikle okulunuz, danışmanınız ya da yayın yapacağınız dergi belirler. Aşağıdaki örneklerde geçen yazar ve eser adları tamamen kurgusaldır; yalnızca biçimi göstermek için verilmiştir.
Atıf Neden Yapılır?
Kaynak göstermenin üç temel amacı vardır: Fikrin asıl sahibine hakkını vermek, okurun bilgiyi doğrulayabilmesini sağlamak ve intihal (aşırma) suçlamasından korunmak. Başkasının cümlesini ya da özgün fikrini kaynak belirtmeden kullanmak, kendi cümlelerinizle yeniden yazsanız bile intihal sayılır.
Her bilgi için atıf gerekmez. “Türkiye’nin başkenti Ankara’dır” gibi herkesçe bilinen genel bilgiler kaynak istemez. Belirli bir araştırmanın bulgusu, bir yazarın yorumu, istatistik, tanım ya da doğrudan alıntı ise mutlaka atıf gerektirir.
Atıfın İki Parçası: Metin İçi Atıf ve Kaynakça
Çoğu stilde atıf iki aşamadan oluşur:
- Metin içi atıf: Bilgiyi kullandığınız cümlede kısa bir gönderme (yazar soyadı, yıl, gerekirse sayfa) ya da dipnot.
- Kaynakça: Metnin sonunda, atıf yaptığınız tüm kaynakların tam künyesinin alfabetik listesi.
Bu iki parça birbiriyle eşleşmelidir. Metinde atıf yaptığınız her kaynak kaynakçada bulunmalı, kaynakçadaki her eser de metinde en az bir kez anılmalıdır.
Doğrudan Alıntı ve Dolaylı Alıntı Farkı
Kaynağı nasıl kullandığınız, atıfın biçimini de etkiler.
Doğrudan alıntı örneği
Yazarın cümlesini kelimesi kelimesine aldığınızda tırnak içinde verir ve sayfa numarasını eklersiniz:
Yılmaz’a göre “öğrenme, bireyin çevresiyle etkileşimi sonucunda oluşan kalıcı bir değişimdir” (2021, s. 45).
APA stilinde 40 kelimeyi aşan alıntılar tırnaksız, ayrı bir paragraf olarak ve soldan girintili yazılır; buna blok alıntı denir.
Dolaylı alıntı (özetleme) örneği
Fikri kendi cümlelerinizle aktardığınızda tırnak kullanmazsınız. Sayfa numarası APA’da zorunlu değildir ama belirli bir bölüme işaret ediyorsanız eklemeniz önerilir:
Öğrenmenin, kişinin çevresiyle kurduğu ilişki sonucunda ortaya çıkan kalıcı bir değişim olduğu ileri sürülmektedir (Yılmaz, 2021).
APA Stiline Göre Atıf Nasıl Yapılır? Örnekler
Sosyal bilimler, eğitim ve psikoloji alanında en sık tercih edilen stil APA’dır. Güncel sürümü 7. baskıdır. Türkçe metinlerde iki yazar arasında genellikle “ve”, İngilizce metinlerde “&” kullanılır.
Metin içi atıf örnekleri
- Tek yazar: (Yılmaz, 2021) veya Yılmaz (2021) belirttiği üzere…
- İki yazar: (Demir ve Kaya, 2020)
- Üç ve daha fazla yazar: (Aksoy vd., 2019)
- Kurum yazar: (Millî Eğitim Bakanlığı [MEB], 2022), sonraki atıflarda (MEB, 2022)
- Aynı yazarın aynı yıla ait iki eseri: (Yılmaz, 2021a), (Yılmaz, 2021b)
- Birden fazla kaynak birlikte: (Demir ve Kaya, 2020; Yılmaz, 2021)
Kaynakça örnekleri
APA’da kitap adı ve dergi adı ile cilt numarası italik yazılır. Aşağıda italik gösterilemediği için bu bilgiyi hatırlatarak veriyoruz.
- Kitap: Yılmaz, A. (2021). Eğitim psikolojisine giriş (2. bs.). Örnek Yayınları.
- Derleme kitapta bölüm: Kaya, C. (2018). Okul iklimi. E. Demir (Ed.), Eğitim yönetimi içinde (s. 110–135). Örnek Yayınları.
- Dergi makalesi: Demir, B. ve Kaya, C. (2020). Ortaokul öğrencilerinde okuma alışkanlığı. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(3), 45–60. https://doi.org/10.xxxx/xxxx
- Web sayfası: Örnek Kurum. (2023, 5 Mart). Sayfanın başlığı. https://www.ornekadres.gov.tr/sayfa
- Tez: Aksoy, M. (2019). Tezin başlığı [Yüksek lisans tezi, Üniversite Adı]. Veri tabanının adı.
APA 7’de kitaplarda yayın yeri yazılmaz; DOI varsa bağlantı biçiminde eklenir. Kaynakçada ikinci ve sonraki satırlar asılı girinti ile (yaklaşık 1,27 cm içeriden) başlar.
MLA Stilinde Atıf Örneği
MLA daha çok dil, edebiyat ve beşerî bilimlerde kullanılır. Metin içinde yıl yerine sayfa numarası öne çıkar ve yazar ile sayfa arasına virgül konmaz.
- Metin içi: (Yılmaz 45)
- Kaynakçada (Works Cited) kitap: Yılmaz, Ahmet. Eğitim Psikolojisine Giriş. Örnek Yayınları, 2021.
- Makale: Demir, Burak, ve Cem Kaya. “Ortaokul Öğrencilerinde Okuma Alışkanlığı.” Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 12, sy. 3, 2020, ss. 45–60.
Akademik çalışmalarınızda en sık hangi atıf stilini kullanıyorsunuz?
Chicago ve ISNAD Stilinde Dipnotlu Atıf
Tarih, ilahiyat ve hukuk gibi alanlarda dipnotlu sistem yaygındır. Türkiye’de özellikle ilahiyat ve sosyal bilimlerin bazı dallarında, Chicago’dan uyarlanan ISNAD Atıf Sistemi tercih edilir. Bu sistemlerde atıf, cümlenin sonuna konan bir numarayla sayfanın altındaki dipnota bağlanır.
- İlk dipnot: 1. Ahmet Yılmaz, Eğitim Psikolojisine Giriş (İstanbul: Örnek Yayınları, 2021), 45.
- Aynı esere sonraki dipnot (kısa atıf): 2. Yılmaz, Eğitim Psikolojisine Giriş, 52.
- Kaynakça: Yılmaz, Ahmet. Eğitim Psikolojisine Giriş. İstanbul: Örnek Yayınları, 2021.
Dipnotta yazarın adı önce gelir; kaynakçada ise soyadı başa alınır. Bu ayrıntı en sık atlanan noktalardandır.
Stiller Arasındaki Temel Farklar
| Stil | Metin içi biçim | Yaygın alanlar |
|---|---|---|
| APA | (Yılmaz, 2021, s. 45) | Eğitim, psikoloji, sosyal bilimler |
| MLA | (Yılmaz 45) | Dil, edebiyat, beşerî bilimler |
| Chicago / ISNAD | Dipnot numarası | Tarih, ilahiyat, hukuk |
İkincil Kaynağa Atıf Nasıl Yapılır?
Bazen bir fikre, onu aktaran başka bir eser üzerinden ulaşırsınız. Asıl kaynağı görmediyseniz, onu okumuş gibi göstermeyin. Türkçe APA uygulamasında şu biçim yaygındır:
(Yılmaz, 2010, akt. Demir, 2020)
Bu durumda kaynakçaya yalnızca okuduğunuz eseri, yani Demir (2020) çalışmasını yazarsınız. Yine de mümkünse asıl kaynağa ulaşıp ondan atıf yapmak her zaman daha sağlamdır.
Sık Yapılan Atıf Hataları
- Metinde atıf yapılan kaynağın kaynakçada unutulması ya da tam tersi.
- Aynı çalışmada iki farklı stilin karıştırılması.
- Doğrudan alıntıda sayfa numarasının yazılmaması.
- İnternet kaynaklarında yalnızca bağlantının yazılıp yazar, başlık ve tarihin atlanması.
- Yazar adlarının makaledeki sırasının değiştirilmesi.
- Paragrafın tamamını bir kaynaktan alıp sadece sonuna tek atıf koymak; bu, alıntının sınırını belirsizleştirir.
Ödev ve Tez Yazarken Pratik Tavsiyeler
- Yazmaya başlamadan önce hangi stilin istendiğini öğrenin. Üniversitelerin enstitüleri genellikle kendi tez yazım kılavuzunu yayımlar; o kılavuzdaki kural, genel stil kurallarından önce gelir.
- Okuduğunuz her kaynağın künyesini ve alıntı yaptığınız sayfayı o an not edin. Sonradan aramak çok zaman alır.
- Zotero, Mendeley gibi kaynakça yönetim araçları ya da kelime işlemcilerin kaynakça özellikleri işi kolaylaştırır. Ancak ürettikleri çıktıyı mutlaka kontrol edin; büyük-küçük harf ve noktalama hataları sık görülür.
- Tezlere atıf yapacaksanız künye bilgilerini Yükseköğretim Kurulu bünyesindeki Ulusal Tez Merkezi üzerinden doğrulayabilirsiniz. Kurumun ana sayfasına yok.gov.tr adresinden ulaşılır.
- Teslimden önce benzerlik raporu alınıyorsa yüksek oranın tek başına intihal anlamına gelmediğini, doğru atıf yapılmış alıntıların da rapora yansıyabileceğini unutmayın. Değerlendirme kuralları kurumdan kuruma değişir; danışmanınıza danışın.
Stil kılavuzları zaman zaman yeni baskılarla güncellenir. Elinizdeki örnekleri, kullandığınız stilin en son resmî kılavuzuyla karşılaştırmak en güvenli yoldur.
Sıkça Sorulan Sorular
Atıf ile kaynakça arasındaki fark nedir?
Atıf, metnin içinde bilginin hangi kaynaktan geldiğini gösteren kısa göndermedir. Kaynakça ise metnin sonunda, atıf yapılan bütün eserlerin tam bilgileriyle sıralandığı listedir. İkisi birbirini tamamlar.
İnternet sitesinden atıf nasıl yapılır?
APA’da metin içinde yazar ya da kurum adı ile yayın yılı yazılır: (Örnek Kurum, 2023). Kaynakçada yazar, tarih, sayfa başlığı ve bağlantı yer alır. Tarih yoksa yıl yerine “t.y.” (tarih yok) yazılır. İçeriği sık değişen sayfalarda erişim tarihi eklemek de önerilir.
Yazarı belli olmayan kaynağa nasıl atıf yapılır?
Önce eseri yayımlayan bir kurum olup olmadığına bakın; varsa kurum adını yazar olarak kullanın. Hiçbir yazar bilgisi yoksa APA’da eserin başlığı yazarın yerine geçer ve metin içinde başlığın ilk birkaç kelimesi yıl ile birlikte verilir.
Her cümleden sonra atıf yapmak gerekir mi?
Gerekmez. Aynı kaynaktan art arda birkaç cümle aktarıyorsanız, ilk cümlede yazarı anıp sonraki cümlelerde bunun aynı kaynak olduğunu anlaşılır kılmanız yeterlidir. Kaynak değiştiğinde ya da araya kendi yorumunuz girdiğinde yeniden atıf yapmalısınız.
Bunlar da ilginizi çekebilir
EğitimNasıl Ezber Yapılır? Kalıcı Ezber Teknikleri14 Kasım 2026
EğitimNasıl Erasmus Yapılır? Başvuru Süreci Rehberi13 Kasım 2026
EğitimNasıl Özet Yapılır? Metin Özetleme Teknikleri12 Kasım 2026
EğitimÖdev Takip Çizelgesi Nasıl Hazırlanır?11 Kasım 2026
EğitimPoster Nasıl Yapılır? Ödev İçin Tasarım Önerileri11 Kasım 2026
EğitimAnestezi DGS Geçiş Bölümleri 2024 – Hemşireliğe Geçiş Var Mı20 Haziran 2024